Áiseanna

Is beag is fiú cló Gaelach a bheith agat, dá fheabhas a dhearadh, murar féidir é a úsáid go héasca chun téacs a phróiseáil. Ar an leathanach seo, gheofar tuairisc ar na háiseanna is fearr le haghaidh lucht úsáide an chló Ghaelaigh.



Caighdeán Unicode

Roimh thús an chéid seo bhí códú na gcarachtar i gclófhoirne digiteacha teoranta go dtí ocht ngiotán le haghaidh gach carachtar - rud a d'fhág go raibh líon na gcarachtar i ngach clófhoireann teoranta go dtí 256 san iomlán (256 = 2 i gcumhacht a hocht). Ós rud é go bhfuil i bhfad níos mó ná 256 carachtar in úsáid i dteangacha na hEorpa amháin, gan trácht ar na mór-ranna eile, b'éigean clófhoirne ar leith a réiteach chun freastal ar theangacha éagsúla nó ar ghrúpaí de theangacha gaolmhara - ar na teangacha Ceilteacha i gcás na Gaeilge. Mar bharr ar an donas, cruthaíodh caighdeáin éagsúla do Windows agus don Apple Mac: i gcás an chló Ghaelaigh, bhí caighdeán darb ainm 'Latin-8 extended' in úsáid ag lucht an PC agus caighdeán eile ar a dtugtaí 'Mac OS Gaelic' ag lucht an Mac.

Tá na constaicí teicniúla úd scuabtha chun siúil anois agus tá caighdeán idirnáisiúnta ann darb ainm Unicode ina bhfuil códuimhir ar leith curtha in áirithint le haghaidh gach litir a úsáidtear i dteanga ar bith ar fud na cruinne. Is ar éigean is gá clónna a códaíodh de réir ceann nó eile de na seanchaighdeáin a úsáid anois - agus moltar duit iad a sheachaint - ach tá na difríochtaí idir na seanchaighdeáin agus Unicode léirithe sa tábla thíos.

Má theastaíonn uait téacs a phróiseáil sa chló Gaelach, beidh an áis is oiriúnaí duit ag brath ar chóras oibreachán do ríomhaire.



MS Windows

Oibreoidh an méarchláir darb ainm Cló Gaelach le Windows 2000, Windows XP, Windows Vista, Windows 7 nó Windows 8. Ba chóir é a úsáid má tá méarchlár fisiciúil na hÉireann agat. Cnaipe marbh amháin a theastaíonn chun na litreacha go léir a úsáidtear sa chló Gaelach a scríobh: má bhíonn an leagan amach seo ar siúl agat ní gá ach an cnaipe "#" a bhualadh go díreach roimh ghuta nó roimh chonsan inséimhithe chun an guta fada nó an consan séimhithe atá uait a scríobh, mar atá léirithe sa tábla thíos. Vincent Morley a dhear agus tá sé le fáil saor in aisce ó shuíomh Ghaelchló.



Mac OS

Chun cló Gaelach atá códaithe de réir Unicode a úsáid le Mac OS X, ní gá ach an méarchlár a bhfuil Irish Extended air - agus atá á dháileadh in éineacht leis an gcóras oibreacháin ó leagan 10.3 ar aghaidh - a chur i bhfeidhm ar an ngnáthbhealach. Léiríonn an tábla thíos conas a scríobhtar litreacha an chló Ghaelaigh agus Irish Extended ar siúl. Tabhair faoi deara nach n-úsáidtear cnaipe marbh ach le haghaidh na gconsan séimhithe amháin.

Is é an deacracht is mó a bhaineann le Irish Extended nach bhfuil aon bhealach éasca ann chun 'r' ard ná 's' ard a scríobh. Dá bhrí sin, is oiriúnaí an méarchlár darb ainm Cló Gaelach. Léiríonn an tábla thíos conas a scríobhtar na litreacha Gaelacha nuair a bhíonn Cló Gaelach ar siúl. Tabhair faoi deara nach n-úsáidtear cnaipí marbha ach go mbuailtear 'Option' in éineacht le cnaipe eile. Is féidir an méarchlár seo a fháil saor in aisce ó shuíomh Ghaelchló.



Linux

Ní gá áis sa bhreis a fháil chun cló atá códaithe de réir Unicode a scríobh le Linux toisc go bhfuil méarchlár oiriúnach laistigh den chóras oibreacháin féin. Má tá ceann de na comhéadain choitianta agat (KDE, Gnome, Cinnamon, Mate, etc.) beidh tú in ann CloGaelach a roghnú mar leagan malartach de mhéarchlár na hÉireann gan stró. Ach má bhíonn deacracht ar bith agat, is féidir an t-ordú seo a leanas a rith ón líne ordaithe: setxkbmap ie CloGaelach

Léiríonn an tábla thíos conas a scríobhtar na litreacha Gaelacha agus CloGaelach ar siúl. Tabhair faoi deara nach n-úsáidtear cnaipí marbha ach go mbuailtear AltGr in éineacht le cnaipe eile.



Méarchlár 'nascanna.com'

Is méarchláracha 'boga' iad na cinn go léir a bhfuil cur síos déanta orthu go dtí seo. Is é sin le rá, athróidh siad na litreacha a fhaightear nuair a bhuailtear cnaipí áirithe, ach ní athróidh siad na litreacha ata greanta ar na cnaipí céanna. Ach tá méarchlár 'crua' le fáil anois atá curtha in oiriúint don Ghaeilge mar tá cnaipí ar leith ann le haghaidh na ngutaí fada - féach na cnaipí le haghaidh 'ú', 'ó' agus 'é' sa léaráid bheag thuas. Tá an méarchlár á dhíol ag Dúrud Teoranta agus tá an t-eolas go léir faoi le fáil ó shuíomh nascanna.com.



Eolas breise

Celtic Keyboard Layouts agus Irish Keyboard Layouts for Mac OS X, dhá leathanach a bhaineann le hábhar ar shuíomh Evertype (Michael Everson).

Cló Gaelach, méarchlár do lucht úsáide MS Windows, agus Cló Gaelach, méarchlár do lucht úsáide Mac OS X, atá le fáil ó shuíomh Ghaelchló.

Gaelic Keyboards for MS-Windows, cuntas cuimsitheach le Ciarán Ó Duibhín ar na méarchláracha go léir atá le fáil do gach leagan de MS Windows, idir shean agus nua; féach freisin KBDIR, ceann de na méarchláracha atá deartha aige.

Méarchlár 'nascanna.com': is méarchlár fisiciúil don Ghaeilge é seo a bhfuil cnaipí ar leith ann le haghaidh na ngutaí fada.

Unicode, suíomh an Unicode Consortium.